Półka z płytami

 

Archive „Glass Minds” PIAS Records 2026

Trudno jest stworzyć kolejne dzieło na miarę ” You All Look the Same to Me” tym niemniej najnowsza płyta Archive jest dziełem, za które zespół nie musi się wstydzić. W porównaniu z przywołanym albumem odnoszę wrażenie, że grupa jeszcze bardziej wymyka się klasyfikacjom gatunkowym. Jasne nadal najważniejsze są instrumenty klawiszowe ale utwory przybierają najróżniejsze „barwy”. Od rockowych kompozycji płyta płynnie przechodzi do ambientu by po chwili znaleźć się w okowach elektroniki. Artyści nie boją się zahaczyć o rejony hiphopu. Patrząc na te 12 kompozycji jakie znalazły się na „Glass Minds” 7 zaliczam do dobrych. We fragmentach dwie kompozycje „Look At Us” i „So Far From Losing You” mają to za co chyba najbardziej cenię grupę. To poczucie, że za chwilę wzleci się wraz z dźwiękami do nieziemskiego świata. Niewiele grup potrafi coś takiego wyczarować. I choć jak już wspomniałem nie jest to najwybitniejsze dzieło grupy to warto dać się uwieść tym dźwiękom.

Lista utworów;

1.Broken Bits
2.Glass Minds
3.Patterns 
4.Look At Us
5.When You’re This Down
6.So Far From Losing You
7.Wake Up Strange 
8.City Walls
9.The Love The Light
10.Shine Out Power
11.Heads Are Gonna Roll
12.Where I Am

Przeczytane

 

Waldemar Łysiak „Malarstwo białego człowieka. Tom IV”

Kolejna odsłona dzieła Waldemara Łysiaka poświęcona historii malarstwa. Tym razem wraz z autorem zatrzymujemy się w czasach od końca renesansu by poprzez manieryzm dotrzeć do twórców barokowych.

Dzieło Łysiaka ma niezmienną strukturę. Autor wybiera artystę według niego ważnego dla dziejów malarstwa. Choć czasami może to być tylko jeden czy dwa obrazy. Przedstawia podstawowe fakty z jego życiorysu, charakteryzuje technikę malarską. Często wchodzi w polemikę z innymi krytykami sztuki by wreszcie przejść do wybranych przez siebie najwybitniejszych dzieł w dorobku omawianego artysty.

Wystarczy spojrzeć na nazwiska jakie pojawiają się na łamach tej książki by uzmysłowić sobie jak ważny to był okres czasu dla rozwoju kultury. Na łamach „Malarstwa białego człowieka” znajdziemy omówienie dzieł : Breugela, Tycjana, Tintoretto, Veronese, El Greco, Caravaggio, Rubensa, van Dycka czy Hogartha by zdać sobie sprawę jakie wybitne dzieła wtedy powstawały.

Rzecz jasna książka tego typu powinna być inspiracją do poszerzania swojej wiedzy o danych artystach. Konfrontacją sądów autora ( jak to u Łysiaka często bywa – kontrowersyjnych) z własnymi odczuciami. Wreszcie też zachętą by artystom i ich dziełom przyjrzeć się osobiście. Odnoszę wrażenie, iż dzisiaj tego typu „turystyka” jest najłatwiejsza w dziejach.

Zapewne to, że mam swoich malarskich faworytów powoduje, że z jednymi sądami autora się zgadzam. Zwłaszcza z docenieniem „kinowości” Tintoretto z innymi natomiast polemizowałbym. Zwłaszcza z pomniejszaniem kunsztu Paolo Veronese. Żartobliwie zauważę, że nie dosyć, iż „Wesele w Kanie Galilejskiej” znajduje się w Luwrze w tej samej Sali co „Mona Lisa”. Łatwo można się domyśleć, iż nie ma specjalnie szansy by ktoś dłużej się zatrzymał przy tym dziele. To jeszcze Łysiak miażdży tego twórcę. Nie pozostaje nic innego jak zapoznać się z tym bardzo starannie wydanym dziełem i skonfrontować opinie autora z własnymi przemyśleniami.

Półka z płytami

 

Wytch Hazel V „Lamencacions” Metal Blade Records 2025

Wszystko na tej płycie jest retro. Począwszy od fizycznej płyty, któż dzisiaj takie wydaje. Ten rycerz na okładce a zwłaszcza muzyka są zdecydowanie past jak future, co jest ogromną zaletą tego wydawnictwa. Otrzymujemy na nim mieszankę hard rocka z odrobiną heavy metalu. To wszystko w lekko folk rockowym sosie. Całość daje 45 minut dobrej muzyki. Muzyki prawie dzisiaj nie granej. Z ładnymi solówkami, rockowym śpiewem, fragmentami nadającą się do nucenia a na dodatek z unoszącą się gdzieś nad nią odrobiną melancholii. Zamiast wskazać najlepsze utwory zacznę od najsłabszego „Elements” takiego wypełniacza który jednym uchem wpada, drugim wypada. Jednak na 10 kompozycji zawartych na tym albumie jest to wyjątek. Reszta trzyma solidny poziom i warta jest uważnego przesłuchania. Na koniec otrzymujemy połączony „Heavy Load i Healing Power” zdecydowanie najlepszy moment na tej płycie.

Lista utworów;

1.I Lament 04:11
2.Run The Race 04:58
3.The Citadel 05:09
4.Elements 04:33 
5.The Demon Within 04:26
6.Racing Forwards 04:13
7.Elixir 01:41
8.Woven 04:50
9.Heavy Load 04:42
10.Healing Power 06:22 

 

Skład;

Colin Hendra gitara, wokal
Alex Haslam   gitara
Andy Shackleton  bass
Aaron Hay  perkusja

Półka z płytami

 

Bryan Ferry & Amelia Barratt „Loose Talk” Dene Jesmond Records 2024

Być może komuś bardziej zorientowanemu w muzycznym świcie znajome będzie nazwisko Bryana Ferrego. To były lider całkiem popularnego zespołu Roxy Music. Natomiast pani Amelii Barratt była dotychczas raczej anonimowa na muzycznej scenie. Tutaj na tej płycie połączyli swoje talenty by stworzyć niezwykle intrygującą muzykę. W moim odczuciu oparta jest ona na nastroju bo nie mamy tutaj jakiś niesamowitych melodii. Dostajemy spokojną raczej melancholijną muzyką, proszę posłuchać „Florist” by zagłębić się w atmosferę albumu. Natomiast to co nadaje tym dźwiękom niezapomniany charakter to głos Amelii Barratt. By być precyzyjnym w zasadzie ona tutaj nie śpiewa. Wszystkie utwory zawierają jej melorecytacje. One połączone z muzyką stworzoną przez Ferrego tworzą niepowtarzalną atmosferę. Coś zbliżonego słyszałem tylko w utworze „Lights In The Night”. A proszę mi wierzyć jest to niezwykły utwór.

Oczywiście obecne czasy nie są wymarzone dla takiej muzyki. Jednak mają ten pozytyw, iż muzycy pozbawieni są już presji zarobienia miliona dolarów dla siebie i wytwórni. Mogą więc stworzyć album taki jaki chcą. Z czego w pełni skorzystał Bryan Ferry wciągając do tego przedsięwzięcia Amelię Barratt. Z tej kooperacji wyszedł album zdecydowanie wyróżniający się na muzycznej mapie trzeciego dziesięciolecia XXI wieku.

Lista utworów;

1. Big Things
2. Stand Near Me
3. Florist
4. Cowboy Hat
5. Demolition
6. Orchestra
7. Holiday
8. Landscape
9. Pictures On A Wall
10. White Noise
11. Loose Talk

Przeczytane

 

Grzegorz Kucharczyk „Prusy. Pięć wieków”.

Monografia Prus to dość monumentalna praca liczy ponad 800 stron. Będzie ona przydatna zarówna dla tych, którzy dopiero zgłębiają swoją wiedzę na temat tego państwa. Profesor Kucharczyk prowadzi swoich czytelników od jego początków czyli dziejów Marchii Brandenburskiej do jego rozwiązania po II wojnie światowej. Takie kompendium podstawowej wiedzy z dziejów Prus. Jednocześnie lektura ta zadowoli również tych, którzy podstawową wiedzę mają a potraktują ją jako wskazówki do dalszych poszukiwań o szczegółowych obszarach funkcjonowania tego państwa.

Autor przedstawiając dzieje tego państw zgadza się z tezą postawioną czy to przez Juana Donoso Cortesa czy lorda Actona, które można streścić do słów tego ostatniego „Państwo pruskie zostało stworzone sztuką jego władców. Nie zostało ukształtowane na naturalnej czy narodowej podstawie. Jednolitość jego historii, podobnie jak przyczyna jego wzrostu, leży w jego polityce”.

Jakiej to polityce? Mianowicie  „prawie sprzyjających okoliczności”. Kucharczyk klarownie wyjaśnia tę zasadę na wielu przykładach z dziejów Prus. Czy to okoliczności wyswobodzenie się spod lenna polskiego, uratowanie bytu w trakcie wojny siedmioletniej poprzez wykorzystanie nieudolnej polityki Napoleona III do zjednoczenia Niemiec. 

Czytając o dziejach Prus trudno nie odczuwać zazdrości wobec faktu jak zdolnych władców miało to państwo. Zwłaszcza jak porówna się ich do rządzących Rzeczpospolitą. Fryderyk Wilhelm I „Wielki Elektor” tak definiował założenia polityczne „Alianse są wprawdzie dobre, ale własne siły jeszcze lepsze”. Smutne jest to, że w końcu nie taka genialna myśl władcy Prus w Polsce nawet dzisiaj nie jest oczywistością.

Z przyczyn oczywistych sporo miejsca w dziejach Prus zajmowały relacje z Polską. Temu też poświęcone są obszerne fragmenty w książce. Kucharczyk obszernie ukazuje pryncypia tej polityki. Czyli utrzymanie „starodawnych praw i wolności” jako dogodnego narzędzia do takiego wpływania na politykę Polski by nigdy nie stanowiła zagrożenia dla Prus. Narzędzie to jedna sprawa drugą są ludzie, którzy tym narzędziem się posłużą. Raczej czytający tego typu książki nie będą zaskoczeni, iż ludźmi tymi byli sami Polacy a w zasadzie Jurgieltnicy. Czyli ludzie biorący pieniądze od Prus i w odpowiednim momencie świadczący im usługi. Niestety postawa obecna do czasów współczesnych.

W obszarze tych relacji polsko – pruskich mieszczą się również ci Polacy, którzy naiwnie zakładali, że Prusy zainteresowane są jakąkolwiek pozytywną zmianą w Rzeczpospolitej. Czy byli to konfederaci barscy czy obóz patriotyczny na sejmie wielkim efekt był zawsze taki sam.

Jakżeż smutnie ale i niestety prawdziwie w tym kontekście brzmią słowa Fryderyka II dotyczące Polaków „Polacy to naród niespokojny i zwariowany, z natury chciwy, sami siebie zwalczają i rujnują. Czy chodzi im o katolicyzm, o króla, o wolność? Nawet i to nie. Wszędzie bici, jednak nie mądrzeją”.

W XIX wieku te relacje zaczęła cechować zjawisko przeświadczenia nie tylko o kulturowej wyższości Prusaków/Niemców nad Polakami a szerzej Słowianami. Podążając za Kantem „Taki naród trzeba wychować siłą” we wzajemnych relacjach było coraz więcej przemocy. Przecież wg Clausewitza cywilizacyjnie byliśmy jak Tatarzy. Takie przeświadczenie doskonale uzasadniało dokonanie rozbiorów. Przecież to nie był zabór to było krzewienie cywilizacji. Bismarck zalecał „Bijcie w Polaków, by im ochota do życia odeszła, osobiście współczuję ich położeniu, ale jeśli pragniemy istnieć, nie pozostaje nam nic innego jak ich wytępić”. Tym bardziej, że siła Polskości była na tyle duża, iż część Niemców osiedlonych w Wielkopolsce z czasem zwłaszcza w małżeństwach mieszanych się polonizowała. Generalnie wielkim zaskoczeniem dla tego stereotypowego myślenia o Polsce musiał być ruch pracy organicznej w zaborze pruskim.

Odnosząc się już do procesów zjednoczeniowych Niemiec z XIX w autor zwraca uwagę na wpływ rozwoju infrastruktury zwłaszcza kolejowej na nie tylko rozwój handlu i co za tym więzi handlowych, które sprzyjały Prusom – patronowi Związku Celnego. Również rozwój komunikacji sprzyjał tworzeniu się więzi ogólnoniemieckiej. Prusy będące największym beneficjentem rozwoju ekonomicznego w I połowie XIX wieku uzyskały w ten sposób narzędzie do skutecznego wyparcia wpływów Austrii z terenu Rzeszy i w konsekwencji tych zjawisk do zjednoczenia Niemiec.

 Rzecz jasna lektura takiego dzieła dostarcza również wielu ciekawostek czy uniwersalnych mechanizmów mających zastosowanie również we współczesności. Protestanci w XVI byli tak zacietrzewieni, że odrzucili reformę kalendarza wprowadzoną przez papieża Grzegorza XIII. Sytuacja taka trwała w Brandenburgii aż do końca XVII wieku. Jest to tym bardziej zabawne jeżeli uświadomimy sobie, że od czasów oświecenia katolicyzm w krajach protestanckich ale także na salonach oświeceniowych stał się synonimem ciemnoty i zacofania.

Czy inna kwestia nawiązująca do sporu w Prusach odnośnie powszechnego prawa wyborczego „Jeżeli ludziom bez żadnej własności pozwolić na decydowanie o cudzej sakiewce, to jakby wilka uczynić pasterzem”. Dzisiaj gdy widzimy skutki powszechnego prawa wyborczego łatwiej dostrzec mądrość tych przestróg.

Wydaje się, że sprawa jakości instytucji, które potrafiło tworzyć państwo pruskie jest też takim uniwersalną sprawą mającą zastosowanie również współcześnie. Mówi zwycięzca spod Sadowej książę Fryderyk Karol Hohenzollern „zwyciężać nauczył nas dobrze wyćwiczony, dobrze naoliwiony i harmonijnie działający mechanizm, w którym każdy zna swoje miejsce, miejsce, któremu podołać może również przeciętność, ponieważ na uwzględnienie przeciętności jest ten mechanizm obliczony” Wg mnie jest to jedna z przyczyn dlaczego nawet współcześnie cały czas jesteśmy w pogoni za Zachodem. Oni mają instytucje my często genialnych ludzi ale bez tych mechanizmów, które mogą wykorzystać zbiorowy wysiłek.