Przeczytane

 

Zbigniew Lewicki „Igrzyska demokracji. Amerykańska kultura wyborcza”.

Choć książka profesora Lewickiego została napisana przy okazji wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych w 2016 roku to nic nie straciła na swojej aktualności. Jest dobrym wprowadzeniem do świata amerykańskiej demokracji. Ta oparta jest na wyborach, dość stwierdzić, iż elekcji podlega ponad 500 tysięcy stanowiska. Od tych najważniejszych jak prezydent po hycla skończywszy. Nie ma drugiego na świecie państwa gdzie istnieje taki system.

Książka ukazuje jak ukształtował się system wyborczy w USA. Możemy zapoznać się z podstawowymi regułami procesu wyborczego za oceanem. System ten w historii USA, aż ośmiokrotnie ulegał zmianom tak, że prawie połowa nowel konstytucji po 1804 dotyczy prawa wyborczego. Zaletą pracy profesora Lewickiego jest ilustrowanie zagadnień prawnych w obszarze wyborów konkretnymi przykładami. Czy to mającymi wpływ na zmiany tego prawa czy też ukazujące różne jego słabe strony. Choćby w stanie Maryland można być pozbawionym czynnego prawa wyborczego za czyny haniebne do których zalicza się oszukiwanie przy ważeniu liści tytoniowych.

Ciekawą specyfiką amerykańskiego systemu wyborczego jest fakt, iż aby wziąć udział w wyborach trzeba się uprzednio zarejestrować. Tylko jeden stan Dakota Południowa nie ma tego wymogu w swoim prawie wyborczym. Znając procedury wyborcze w Polsce dla czytelników książki dużym zaskoczeniem może być fakt, iż w niektórych stanach nie potrzeba wylegitymować się dokumentem ze zdjęciem, wystarczy np. wyciąg z banku z ostatnich 90 dni przed wyborami.

Podobnie ma się z kartami do głosowania i różnego rodzaju maszynami za pomocą, których wyborcy oddają swoje głosy na kandydatów. Można stwierdzić, że co stan to inne zasady. Do tego dochodzą możliwości głosowania za pomocą poczty. Całkiem sporo możliwości. Przez te meandry amerykańskiego systemu prowadzi nas autor książki nie tylko klarownie wyjaśniając jego zasady ale uprawniając narrację stosownymi przykładami.

Wybory prezydenckie w USA są wyborami pośrednimi. Cały ten skomplikowany system od wyłaniania kandydatów do roli elektorów w procesie wyborczym można również prześledzić na łamach tej publikacji. Jak zmieniała się kampania wyborcza to również zagadnienie, które znajdzie swoje odbicie na kartach tej książki.

Lewicki wyjaśnia i pokazuje na odpowiednich przykładach zjawisko gerrymanderingu powszechnie występujące w wyborach zarówno na szczeblu stanów jak i hrabstw. Jeżeli możemy pomóc wygranej dlaczego tak nie uczynić zmieniając odpowiednio granice okręgów wyborczych.

 Dobra książka dla osób chcących dowiedzieć się czegoś o mechanizmach wyborczych w Stanach Zjednoczonych. Rzecz jasna dobra jako wprowadzenie do dalszych poszukiwań w tym zakresie.